វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនាខ្មែរមួយ កំពុងលេចរូបរាងឡើងនៅតំបន់ ឆ្នេរសមុទ្រ

ភាគ ៤

គម្រោងសាងសង់ វត្តខ្មែរកម្ពុជាក្រោម កំពុងវិវឌ្ឍទៅមុខយ៉ាងរលូន ដោយរូបរាងនៃស្ថាបត្យកម្មកាន់តែលេចច្បាស់ ពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ ។ ក្បាច់លម្អនៅផ្ទៃខាងក្រៅ និងការតុបតែងផ្នែកខាងក្នុង បានចាប់ផ្តើមបង្ហាញសោភ័ណភាពដ៏វិចិត្រ ដែលធ្វើឲ្យអ្នកទស្សនាអាចមើលឃើញ និងស្គាល់អត្តសញ្ញាណរបស់វត្តខ្មែរកម្ពុជាក្រោមមួយនេះកាន់តែច្បាស់ ។

ការងារដ៏អស្ចារ្យនេះ កើតចេញពីកិច្ចសហការយ៉ាងជិតស្និទ្ធ និងរឹងមាំរវាងក្រុមហ៊ុនស្ថាបត្យកម្មអែនឌ្រូម៉ាន់ (Andrew Mann Architecture – AMA) ជាមួយនឹងមូលនិធិព្រះពុទ្ធសាសនាខ្មែរ (A Khmer Buddhist Foundation) ។ ក្នុងភាគទី ៤ នេះ យើងនឹងបន្តស្វែងយល់អំពីដំណាក់កាលនៃការផលិត និងដំឡើងគ្រឿងលម្អស្ថាបត្យកម្ម ដែលជាធាតុសំខាន់ បង្កើតឲ្យសំណង់វត្តនេះមានលក្ខណៈពិសេស និងសោភ័ណភាពដ៏វិចិត្រស័ក្តិសមនឹងកេរ្តិ៍ដំណែលស្ថាបត្យកម្មខែ្មរ ។

ពិតានគឺជាផ្នែកដែលចាប់ផ្តើមបង្ហាញអត្តសញ្ញាណខាងក្នុងរបស់ព្រះវិហារ ។ ក្បាច់លម្អដ៏ស្មុគ្រស្មាញត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយរចនាបទ ដើម្បីទាក់ទាញក្រសែភ្នែកឲ្យងើបឡើងមើលទៅផ្នែកខាងលើ បង្កើតឲ្យមានអារម្មណ៍នៃភាពសក្ការៈ ស្ងប់ស្ងាត់ និងបរិសុទ្ធ ។ នៅពេលការសាងសង់ត្រូវបានបំពេញគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ព្រះវិហារនឹងបង្ហាញនូវបរិយាកាសដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម ដែលសមស្របសម្រាប់ការប្រតិបត្តិព្រះពុទ្ធសាស នា និងការគោរពបូជា ។

គ្រឿងលម្អនៅការដ្ឋានសំណង់

អ្វីដែលធ្លាប់ជាបំណែកនិមួយៗ នៃដំបូល ឥឡូវនេះបានរួមបញ្ចូលគ្នាក្លាយជារចនាសម្ព័ន្ធតែមួយដ៏ស្រស់ស្អាត ។ ក្បឿងប្រក់គ្របដណ្តប់ផ្ទៃដំបូលតាមលំនាំពណ៌ លម្អចេញជាក្បាច់  ទន្ទឹមគ្នានឹងគ្រឿងលោហវត្ថុ ក្បាច់តុបតែង និងធាតុបំពាក់លេចធ្លោផ្សេងៗ បានបន្ថែមសម្រស់ និងសភាពរស់រវើកតាមបណ្តោយចែងដំបូល និងនៅតាមចុងសំយាប (ក្បាច់រងស្បូវ) ។

នេះគឺជាស្មារតីនៃស្ថាបត្យកម្មវត្តខ្មែរ ដែលរាល់សម្ភារៈ ពណ៌ ទំហំ និងសមាមាត្រ ត្រូវបានសម្របសម្រួលយ៉ាងហ្មត់ចត់ ដើម្បីបង្កើតការឯកភាព និងសោភ័ណភាពតែមួយ ។

ពេលនេះចម្រឹងរន្ទាសំណង់កំពុងនៅហ៊ុមព័ទ្ធសំណង់ទាំងមូលនៅឡើយ ប៉ុន្តែមិនយូរឡើយ នឹងមានរូបភាពប្រែប្រួលក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ គឺចម្រឹងរន្ទានឹងត្រូវបានដោះចេញ ។ នៅពេលនោះ ដំបូលព្រះវិហារនឹងមិនមែនជាការប្រជុំផ្តុំដោយបំណែកជាច្រើនទៀតឡើយ  ប៉ុន្តែវានឹងរំលេចចេញជារូបរាងស្នាដៃស្ថាបត្យកម្មដ៏អស្ចារ្យមួយ ដែលរួមផ្សំដោយសារធាតុជាច្រើនយ៉ាង បញ្ចូលគ្នាឲ្យឃើញតែមួយ ។

ទម្រង់ និងអត្ថន័យ

ផ្នែកកំពូលត្រូវបានសាងសង់ជាថ្នាក់ៗ ហើយថ្នាក់បន្ទាប់លេចខ្ពស់ជាងថ្នាក់មុន​និងស្រួចឡើង ទៅកាន់ចំណុចកំពូល ។ ជុំវិញថ្នាក់និមួយៗ មានលម្អដោយក្បាច់ត្របកផ្កាឈូក ក្បាច់ផ្កាចន្ទន៍ និងក្បាច់រង្វង់ស្នូល ដែលបន្តបង្ហាញភាសាសិល្បៈដ៏វិចិត្រនៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ ។

នៅក្នុងទស្សនៈព្រះពុទ្ធសាសនាខ្មែរ កំពូលស្រួចតំណាងឱ្យកំពូលភ្នំព្រះសុមេរុ ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏វិ សុទ្ធនៃសកលលោក និងជាទីស្ថាននៃពពួកទេវតា ។ រីឯទម្រង់ដែលបោះពួយឡើងទៅលើមេឃនោះបង្ហា ញថា ព្រះវិហារជាកន្លែងដែលពិភពលោកិយ និងពិភពព្រះធម៌ ត្រូវជួបប្រសព្វគ្នា ។

ផ្កាឈូកដែលដុះចេញពីភក់ ប៉ុន្តែរីកស្គុះស្គាយនៅលើផ្ទៃទឹក គឺជានិមិត្តរូបនៃភាពបរិសុទ្ធ និងការត្រាស់ដឹង ថ្នាក់ទាំងប្រាំនៃកំពូលស្រួចក៏សម្គាល់ដំណើរដូចគ្នានេះដែរ ដែលនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ តំណាងឱ្យការសម្អាតចិត្ត ការភ្ញាក់រលឹក និងសក្តានុពលនៃការផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុងខ្លួនរបស់មនុស្សគ្រប់រូប ។ ថ្នាក់និមួយៗ គឺជាការផ្តិតយកអត្ថន័យផ្នែកវិញ្ញាណ ឲ្យក្លាយជារូបរាងស្ថាបត្យកម្មដ៏មានន័យ ។

សិល្បកម្ម និងដំណើរការផលិត

គ្រឿងលម្អជាច្រើនដែលបានដំឡើងលើអគារសព្វថ្ងៃ មិនមែនផលិតនៅការដ្ឋានសំណង់ដោយផ្ទាល់ទេ គឺត្រូវបានចាប់ផ្តើម នៅក្រុមហ៊ុន Kreysler & Associates។ ដោយផ្អែកលើឯកសារបុរាណ គំរូស្ថាបត្យ កម្ម និងស្នាដៃសិប្បករនៅប្រទេសកម្ពុជា ក្រុមការងារបានបម្លែងក្បាច់លម្អប្រពៃណី ទៅជាសមាសភាគស្ថាបត្យកម្មទំនើប ដែលអាចផលិតក្នុងទំហំធំ និងបំពេញតាមស្តង់ដារសំណង់ នៅរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា។ នេះ ជាការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងបច្ចេកវិទ្យាសំណង់សម័យថ្មី និងមរតកសិល្បៈបុរាណខ្មែរ ដែលធ្វើឲ្យស្ថាបត្យកម្មប្រពៃណី អាចបន្តរស់នៅក្នុងសម័យទំនើប ដោយមិនបាត់បង់អត្តសញ្ញាណដើម ។

ក្បាច់លម្អសំយាប (ឬក្បាច់រងស្បូវ) (Fascia Ornamentation)

ក្បាច់លម្អសំយាប មានដំណើរការខុសពីផ្នែកផ្សេងៗ ការងារនេះចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងពុម្ពស៊ីលីកូន ដែលធ្វើឡើងដោយសិប្បករនៅកម្ពុជា ពុម្ពទាំងនេះផ្ទុកនូវក្បាច់ខ្មែរ ដែលជាមរតកសិល្បៈក្នុងការតុបតែង វត្តអារាមខ្មែរអស់រាប់សតវត្សមកហើយ ។

បន្ទាប់ពីស្រោបជ័រ (resin)​ និងបន្ថែមស្រទាប់ (fiberglass) នៅផ្នែកនិមួយៗ និងក្រោយពីទទួលបានភាពរឹងមាំ និងភាពធន់ជាប់បានយូរល្អហើយ ។ ពេលយកទៅដំឡើងនៅតាមបណ្តោយសំយាប ក្បាច់រងស្បូវទាំងនេះនឹងបន្ថែមភាពស៊ីជម្រៅតាមចង្វាក់ និងសោភ័ណភាពដល់ផ្នែកជុំវិញខាងក្រៅសំយាបនៃព្រះវិហារទាំងមូល ។